Politici en journalisten weten achteraf altijd precies te vertellen hoe het allemaal in elkaar zit en hoe het allemaal heeft kunnen gebeuren. Hoewel…zo lijkt het.

Vorige week woensdag waren er Tweede Kamer verkiezingen en het bizarre is dat noch de voorspellingen vooraf, noch de exitpolls op de verkiezingsdag, noch de onrijpe analyses achteraf het inktverbruik en de ethervervuiling waard waren.

Hoe kan zoiets nou. Dure onderzoekbureau’s met afgestudeerde politicologen en statistici, die alles weten van representatieve steekproeven en waarschijnlijkheidsberekeningen gaan linksom of rechtsom ernstig de mist in. Mijn conclusie: de steekproeven zijn niet representatief. De dames en heren mogen het me met al hun kennis uitleggen, maar mijn conclusie blijft simpel dat we op zulk soort wetenschappelijk gebroddel niet zitten te wachten. Als dat het best haalbare resultaat is is er misschien nog een carrière als verkoper van de daklozenkrant te bemachtigen.

Dan de analyses achteraf. Het is verbazingwekkend met wat voor argumenten politici en journalisten komen om te verklaren waarom Wilders veel meer zetels heeft behaald dan was gedacht en waarom Pastors en Eerdmans niet hebben gescoord. Waarom de VVD wel is afgerekend en het CDA niet. Waarom De PvdA heeft verloren en de SP veel sterker is gegroeid dan iemand van tevoren had voorspeld. Uit al die analyses spreekt een uitgesproken dédain voor de werkelijke motivaties van de kiezer.

Ik heb veelvuldig (en ook nu weer) op een stembureau gezeten. Je ziet met welke lichaamshouding de mensen binnenkomen en met welke serieusheid men stemt. Dat het kontje van Bos of het haar van Balkenende daarbij nog een belangrijke rol zouden spelen acht ik een beledigende miskenning van de kiezer. Ook is het niet zo dat stemmen op een partij instemming veronderstelt met de inhoud van het programma. Dat is immers onmogelijk, omdat ieder programma onderdelen bevat waarmee men het wel eens is en onderdelen die niet goed vallen. Ik denk dat de meeste kiezers wel twee stemmen zouden willen uitbrengen. Eén op de partij van het verstand en één op de partij van het hart.
Om mijzelf als voorbeeld te nemen: vanuit mijn opvatting dat de mens primair zelf verantwoordelijkheid heeft voor de invulling van zijn eigen leven stem ik van oudsher VVD, maar omdat ik dat doe moet ik in de packagedeal meteen Irak en Turkije, Bush, Blair en Hans van Baalen op de koop toenemen. Nou mooi niet dus! Maar wat moet je?

Het is erg dat die overwegingen niet in de exitpolls worden meegenomen. Dan zou er een heel wat genuanceerder beeld over de wensen van de kiezers ontstaan. De politieke partijen trekken zich dan ook niets aan van al die semi intellectuele analyses; ze zijn niet eenduidig, dus waardeloos. Daags na de verkiezingen komen de nieuwe fracties bijeen en ik stel me zo voor dat er dan gezegd wordt: “Ziezo, de kiezer heeft gesproken, de deuren kunnen weer dicht. Onze kiezers kozen voor ons partijprogramma, dus dat gaan we uitvoeren.”

Dat is een misvatting. De kiezer kiest niet voor een programma, maar voor een grondhouding: christelijk, socialistisch, liberaal of tegen alles. Waarom veel kiezers van het CDA naar de CU zijn gegaan? Omdat het woord christelijk in het CDA tegenwoordig ook alle moslims omvat, hetgeen electoraal misschien wel modern lijkt, maar indruist tegen principes die nog lang niet overboord zijn gezet. Waarom zijn vele PvdA stemmers overgelopen naar de SP? Omdat de gewone man zich niet meer herkent in de brave burgermanspartij van het midden, geleid door een gestudeerde intellectueel die bovendien onvoldoende afstand heeft genomen van Amerika en Bush. Maar dat soort effecten worden niet gehoord in de politiek correcte analyses van de laatste dagen. Het kontje van Bos is volgens de analisten hetgeen wat de modale kiezer motiveert.

Op deze wijze zijn deze verkiezingen verworden tot een platvloerse Idols voor politici. De democratie in z’n blote kont.

Dames en heren politici en journalisten: er hoeft niet nog heel wat “aan de kiezer uitgelegd te worden”. Hij hoeft niet in de goede richting gesjord te worden. U hoeft niet voor missionaris te spelen. U hoeft alleen maar te luisteren, te voelen en te kijken. Serieus waar te nemen wat de kiezer wil. De wet van de grote getallen zorgt er wel voor dat er een genuanceerde en werkbare concensus uit komt. Zo goed geschoold en democratisch gepekeld zijn we in dit land wel.

Dan kan ook beroepsallochtoon Ephimenco, die er prat op gaat onze cultuur met enige afstand en filosofisch inzicht te bezien, zijn pen voorgoed opbergen en wellicht afstand nemen van zijn collumn in Trouw van zaterdag j.l, waarin hij over u en mij, de Nederlandse kiezer schrijft: “Welnee, zijn onberekenbaarheid is evenredig aan zijn gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef. Hij verbreekt en vertrapt graag en vervolgens laat hij de overheid het uitzoeken. Het is niet zijn pakkie-an dat het land onbestuurbaar is. Politiek is toch een spel, leert hij van de kijkbuis”.

Beledigend! Zou je hem niet het land uitrossen?