Wat is er mis met krimp?
Heel veel economen knijpen hem als een oude dief voor krimp van onze economie en uiteraard in hun kielzog hun gelovigen die politicologie of andere niet rationele studies hebben gevolgd, waardoor hun cijfermatig inzicht ietwat tekort schiet. Ons CPB (Centraal Plan Bureau) liet ook weer een ernstige waarschuwing horen: als we in een neerwaartse spiraal terecht komen van lagere lonen en lagere prijzen is het einde zoek.
Toch zou ik er, als ik het CPB was, maar ernstig rekening mee houden en heel vlug aan het rekenen slaan om de gevolgen daarvan in kaart te brengen.
Daar werd geen woord over gerept. Verder dan: “dat moeten we niet hebben” kwam het in de persconferentie niet. Op basis van het gezag van het CPB knikte iedereen bedrukt instemmend: “als het CPB het zegt, zal het wel”
Zou het CPB deze conclusie even willen toelichten s.v.p.? De gemiddelde Nederlander is tegenwoordig wel middelbaar opgeleid, maar dat betekent niet dat iedereen vertrouwd is met het getijdensysteem van de economie.
Sterker nog: Radio Eén begint elke morgen met het Uitgebreide Radiojournaal in Kleutertje Luister format (uitleg van gewone woorden in debielentaal, klankbeelden zoals in de jaren vijftig van de vorige eeuw in Jeugdland van de NCRV op woensdagmiddag etc.) Maar zaken die er echt toe doen worden zonder uitleg afgedaan met : “Dat moeten we niet hebben”.
Het gaat namelijk wel gebeuren. En het moet ook gebeuren, want er zit nog steeds veel te veel geld in de markt dat niet bestaat. Geld dat er nooit geweest is, maar wel is uitgegeven door het te “lenen” van de toekomstige generaties in de gedachte dat het tegen de tijd dat die volwassen zijn wel weer terugverdiend zou zijn. Niet dus. We zijn met z’n allen vreselijk door de mand gevallen en proberen nu onze pensioenen veilig te stellen op kosten van ons nageslacht.
En het CPB, het FNV en het hele afkortingenriedeltje, blijft ijzerenheinig uitgaan van groei, gezonde inflatie en het aantrekken van de markt. Men onderkent de fouten niet die gemaakt zijn, maar verheft ze in plaats daarvan tot norm voor de toekomst.
De generatie economen die momenteel de duur betaalde zetels bemensen zijn opgevoed in oneindige groei. Simpel samengevat is de theorie: er zijn steeds meer mensen en iedereen wil vooruitgang, dus moet je zorgen dat productie en consumptie blijven groeien, dan komt alles vanzelf goed. En als het daarbij gebleven was zou dat nog tot daaraan toe zijn, maar omdat de mens ongeduldig is en niet morgen wil oogsten maar vandaag al, werden er turbo’s opgezet. Welnu: de motor is met turbo en al opgeblazen. We gaan weer lopen, net als die Kenianen met hun lange benen. Wen er maar vast aan.
Maar: wat is er trouwens mis met krimp? In alle oprechtheid: niets. Zoals het niet erg is dat er eb en vloed bestaat, overvloedige en tegenvallende oogsten, jaren met heel veel konijnen en jaren dat je ze niet ziet, zo is het ook met de economie: een getijdencyclus. En of je nu een 7-jaars cyclus neemt (de bijbel) of een 20-jaars cyclus (Kondratieff), dat maakt niet uit, dat zijn variaties op hetzelfde thema. Daar zouden economen draaiboeken voor moeten maken: hoe daar mee om te gaan. Oogsten als het eb is en eten als het vloed is, zoiets.
Krimp is een organisch fenomeen, de tegenhanger van groei, tesamen vormend de pompfunctie van het hart van onze samenleving.
We zijn nu aanbeland in de samentrekkende krimpfunctie. Dat betekent dat we weer “aan de bak” moeten. Werken geblazen. Zijn we niet meer gewend, omdat de periode van lekker schransen zo heerlijk lang geduurd heeft dat we zijn gaan denken dat dat zo hoort.
Juist wij, een land aan zee met dagelijks eb en vloed, met jaarlijks de seizoenen, met donkere luchten, maar ook met zon en bloemen, hoe is het mogelijk dat we ons nog steeds door het CPB en andere omhoog gevallenen in de luren laten leggen.
Er komt dus krimp aan. Dat is er nog niet, dat komt nog.
Dat betekent dat we op een significant lager welvaartsniveau verder zullen gaan. Hoge werkloosheid en heel veel kleine baantjes. Eén of geen vakantie, dus halvering van de reisindustrie. Geen tweejaarlijkse inruil van auto’s, dus decimering van de autobranche. Boten zijn er voor transport en andere arbeid. Tweede woningen? Megalomane architecten? Exit.
En is dat goed? Ja, het is heel ellendig, maar het is wel goed. Zo plaveien we de weg naar de toekomst. Voor de generaties die door ons toedoen in een roze roes zijn grootgebracht en nu afschuwelijk wakker zijn geworden en de schouders eronder gaan zetten om het tij weer te keren. Dat tij keert wel, want het is een organische wetmatigheid.
Maar niet dankzij het CPB, de Regering, de Wereldbank of soortgelijke wijsneusinstituten. Dat is slechts gekrabbel in de marge. Laat ze maar lekker babbelen in het Catshuis of waar dan ook, zich lekker belangrijk voelen. De economie heeft haar eigen dynamiek. Zolang dat niet op scholen en universiteiten wordt onderwezen, mag u wat mij betreft zitten schateren bij elke uitspraak van een hotemetoot.
Trek uw eigen spoor: spaar zelf appeltjes voor de dorst (uw pensioen bijvoorbeeld) want als u anderen dat voor u laat doen worden er marmeren gebouwen van neergezet. En investeer nooit met geleend geld, tenzij u het, desnoods met verlies, maar zonder failissement uit uw andere assets en uw toegevoegde waarde kunt aflossen. Iedereen die anders beweert probeert u in sprookjes te laten geloven. Bent u nou tenminste middelbaar opgeleid of niet?
Wim van Halm
Verder praten?: wimvanhalm@gmail.com
