zaterdag, februari 20, 2010

Exit Balkenende IV
Vier jaar is lang, heel lang in deze tijd van: “Ik wil het en ik wil het nú!” Drie jaar geleden voorspelde ik met overtuiging dat dit kabinet de rit zou uitzitten: Drie rechtlijnige calvinisten (Balkenende, Bos en Rouvoet), opgevoed met dispuut en bedreven in discussie. Vastbesloten hun beste krachten in te zetten voor het landsbelang. Niet mijn voorkeurskabinet, maar ik vrees dat geen enkel kabinet van mij die eretitel kan verwerven. Maar Balkenende, overtuigd van zijn bijzondere gaven en daarmee samenhangende opdracht is te lichtgeraakt als enige kritiek te dicht bij hem zelf komt. Zijn eigendunk en ijdelheid zullen in zijn hele verdere leven een onvermijdelijke struikelsteen blijven. Omdat hij al drie kabinetten had verkloot dacht ik, na Beetsterzwaag en de honderd dagen inventariseren, nu laat hij zich met zijn twee calvinistische kompanen de eindstreep niet meer ontgaan.
Met “wijsheid achteraf” had ik in mijn voorspelling echter geen rekening gehouden met de andere spelers in dit macabere spel, zoals de Nederlandse Democratie thans wel mag worden genoemd. Om zijn positie te versterken ten opzichte van zijn medecalvinisten omringde JPB zich met enkele “bodyguards”, Van Geel, Verhagen en Jack (spindoctor) de Vries. Zij moesten ervoor zorgen dat de PvdA (Wouter Bos) niet met de eer aan de haal zou gaan en alle loftuitingen in het CDA mandje zouden belanden. Rouvoet, allang blij dat hij mee mocht doen, telde niet mee. Voor hem en de Christen Unie waren dit de eerste schreden op het pad van de macht; voorzichtig manoeuvreren dus. En Eimert van Middelkoop, een alleraardigste man, liep keurig aan de leiband van het Ministerie van Defensie. Nog nooit een wapen in z’n handen gehad of een uniform gezien. En dat wordt dan Minister Van Defensie! Maar okay, de rollen waren verdeeld: Christen Unie in de junior positie, PvdA in de houdgreep van het CDA en de drie bodyguards van het CDA in de regiekamer, de vuile handen van het CDA die Balkenende uit de wind zouden houden.
Ik denk niet dat het Kabinet destijds anders had kunnen worden samengesteld, er zat niets anders op dan het zo maar te doen. Maar na verloop van tijd gebeuren er dingen die onmogelijk te voorzien zijn. De wereldpolitiek draait een kwartslag, de wereldeconomie stort nagenoeg in; we komen in totaal ander vaarwater. Over van Middelkoop praten we niet meer: Verhagen en de Vries (Jacobsen en van Es) doen defensie erbij en Bos profileert zich als een briljant bestuurder in de bankenproblematiek. Welke minister van financiën ooit, heeft in zo’n korte periode zoveel majeure en ook nog juiste beslissingen moeten nemen.
Dat kon natuurlijk niet. Het CDA besloot de regie strakker aan te halen. Maxim (what’s in a name) besloot de CDA wens om de Uruzgan missie te verlengen binnen te halen. Let wel: die CDA wens was er in Beetsterzwaag al! De PvdA wenste de tweede verlenging niet nog eens te verlengen, maar na lang onderhandelen besloot men in het regeerakkoord “eventueel alle opties bespreekbaar te houden”, waarbij geen van de onderhandelaars de eigen positie opgaf.
Maxim, indachtig deze open-eind formulering, in zijn rol van Minister van Buitenlandse Zaken dacht: ik draai Wouter gewoon zijn arm op z’n rug, ik maak een afspraak met Rasmussen (SG van de NAVO) en Wouter heeft te slikken of te stikken. Helaas voor Maxim, het heeft niet gewerkt. Zoiets kun je als Jezuïet misschien op sommige plekken bij de zwartjes in Afrika proberen, maar niet bij een Nederlandse intellectueel met een calvinistische inborst. Dat ging te ver.
En zo is het gekomen.
Hoe nu verder?
Voorlopig krijgen we chaos. De democratie zal trillen op z’n grondvesten. Balkenende komt natuurlijk niet terug in de Nederlandse politiek. Ik weet echt geen goede plek voor hem, maar slimme ambtenaren met uitgebreide netwerken vinden wellicht een plek voor hem. Van Rouvoet en van Middelkoop zullen we nooit meer iets vernemen. Verhagen zal mogelijk lijsttrekker van het CDA worden, maar ook als dat niet het geval is, zal hij daar prominent aanwezig zijn. Hij wil premier worden, hij wil internationaal erkend en gewaardeerd worden en hij gaat daar alles voor doen en het zal hem lukken ook. Niet erg, maar wel goed om te weten en in gedachten te houden. Andere tijden, andere mensen, maar hij lijkt wel een beetje op Luns. (Wie dat niets zegt: het zij zo, maar er is altijd nog Wikipedia)
En Wouter Bos? Ik denk dat hij partijleider van de PvdA blijft en de strijd aan gaat met de opkomst van populistisch rechts (PVV en TON) Ik denk dat hij met D66, SP en Groen Links een coalitie aangaat. Dan zal hij premier worden en in de jaren nadien zijn laatste illusies en zijn laatste haren verliezen. Volgens mij zal hij één van de beste ‘naoorlogse’ premiers worden. (Welke oorlog? Sinds 1945 hebben we er zeker als wel weer 20 gehad, ik tel ze niet meer; sinds WOII tellen we de oorlogen immers niet meer, delen we ze nog slechts in naar hun amusementswaarde)
En wat uiteindelijk overblijft:
Memoires.

See you, Wim

woensdag, februari 17, 2010

Nederlandse democratie nader bekeken.
Ach we weten natuurlijk wel dat “Democratie” de minst slechte is van alle regeringsvormen, omdat het maximale vrijheid toestaat aan individuen. En vrijheid beschouwen we in onze libertijnse westelijke wereld als het meest elementaire “mensenrecht” Niet per definitie iets dat onlosmakelijk verbonden is met onze natuur, maar iets dat we hebben veroverd, en dat vervolgens hebben vastgelegd in een handvest, zodat iedereen zich daar voortaan op zou kunnen beroepen als ware het een aangeboren recht. Nee, we hebben het in onze geborneerdheid toegeëigend.
Niet dat het verkeerd is, integendeel, als een samenleving goed ontwikkeld en in evenwicht is, is vrijheid de mooist denkbare verworvenheid. Dan is democratie ook de geëigende bestuursvorm. Maar ontbreekt die ontwikkeling en dat evenwicht, dan creëert democratie alleen maar chaos, honger, genocide, burgeroorlog. Samenlevingen in ontwikkeling hebben meer aan regentesk bestuur. Geen potentaten, maar mensen die de kracht en de macht hebben om orde te scheppen, infrastructuur (in alle materiële en immateriële betekenissen) te ontwikkelen en opposanten in dat ontwikkelingsproces te betrekken.
Nederland is een van de oudste democratieën in Europa. Elders in de wereld komen samenlevingen voor waar democratie ook de norm is, zonder dat ze die term daarvoor gebruiken of zelfs maar kennen. Het bestuur wordt dan gevormd door een Raad van Oudsten of een Raad van Wijzen en hun wil is wet. Hoezo vrijheid? Ja, vrijheid, maar wel vrijheid in gebondenheid. In een samenleving ben je met elkaar verbonden en dat beperkt je vrijheid tot daar waar je de gemeenschap, je omgeving, aantast en beschadigt. Dan wordt de democratie ondermijnd en is het zaak dat de Raad van Wijzen (lees in onze democratie: de Regering en het Parlement) hard ingrijpt. Zero tolerance voor hooligans en andere extremisten. In onze samenleving gelden onze regels en als je dat niet bevalt staat het je volkomen vrij om te vertrekken. Gastvrij, prima, uiteraard, maar wij bepalen de huisregels.
Het is daarbij natuurlijk wel zaak dat de Raad van Wijzen (regering en parlement) inderdaad wijs is. Geen ijdeltuiten, zakkenvullers en mensen die zichzelf uitzonderingen toestaan die zij aan anderen onthouden. Integere mensen. Ze mogen zich Elite noemen als ze zich daar ook naar gedragen: niet verheven boven anderen, gelijkwaardig, slechts met een andere taak belast in overeenstemming met hun talenten.
Vandaag heb ik (nota bene in Canada) het hele debat in de Tweede Kamer intensief gevolgd over de implicaties van het rapport Davids inzake de besluitvorming tot politieke deelname aan de Amerikaanse inval in Irak. Ik ben tot de conclusie gekomen dat als onze democratie zo door gaat het einde in zicht is. Niet zozeer van dit kabinet, dat eindigt toch wel, maar van de integriteit.
De onvoorstelbare ijdelheid van onze premier Jan Peter Balkenende, omringd en beschermd door zijn vazallen van Geel, Verhagen en de gehele CDA-fractie. De eigendunk waarmee deze mensen meenden hun eigen agenda te mogen volgen met voorbijzien van de gehele gemeenschap waaraan zij leiding geven, is ronduit stuitend. En het ergste is dat ook na dit zeventiende debat en veertien moties in zeven jaar, het koppel nog steeds overtuigd is van het eigen gelijk.
Het strakke bekkie van JP, nadat alle relevante moties onder strakke regie van het CDA (met een nietswaardig cadeautje aan coalitiegenoot PvdA) waren verworpen, sprak boekdelen: Schijt aan jullie allemaal; ik ben de baas en ik blijf de baas.
Wie zei er ook weer in 2002 dat we zomaar “een oorlog werden ingefrommeld”? Ik weet het niet meer, maar ik weet nog wel dat JP erg verontwaardigd was. Vandaag is vast komen te staan dat het meer dan waar is. Het parlement stiekem buiten spel gezet door informatie te filteren of achter te houden. Maar JP, van Geel en Verhagen vinden zich nog steeds integer. Lees nog maar eens de column van Marcel van Dam van 27 maart 2003 http://www.volkskrant.nl/archief_gratis/article960705.ece/Angst_en_walging
En wat gebeurt er dan in het parlement vandaag? CDA voorop, maar PvdA niet minder, samen de meerderheid, stemmen tegen de motie van wantrouwen die door de oppositiepartijen is ingediend (excl. de VVD, die nog steeds niet verder is gekomen dan dankbaarheid jegens de VS voor hun hulp bij het beëindigen van WOII; zestig jaar na tijd nog steeds diep buigen? Kom nou! Pas na Pearl Harbour gingen ze meedoen: niet uit compassie met Europa, maar uit eigenbelang) Al die jonge jongens die toen in Normandie, de Ardennen, Arnhem zijn gesneuveld, dat waren geen idealisten die streden voor de vrijheid, die zijn gewoon opgeofferd voor de Amerikaanse belangen. Het Marshall Plan was heus geen liefdadigheid, maar: “ze hebben honger, geef ze brood en je krijgt goud terug”. De VVD is nog steeds aan het betalen en ik vraag me nog steeds af waarom. Europa ontwikkelen, ho maar, Amerika pamperen: Yeahh! Cool! Als ik het geld had zou ik het hele ledenbestand van de VVD (zoveel zijn er dat niet meer, maar toch..) willen uitnodigen voor een rondreis door de VS: de Midwest: Kansas, Arizona, het Zuiden: North en South Carolina, Georgia; het Noorden Wisconsin, Montana, Wyoming. Geen uitputtende listing. Ik weet zeker dat alle VVD leden dan zouden beseffen dat ze altijd in sprookjes hebben geloofd. Laten we alsjeblieft aan Europa bouwen in plaats van aan de Navo en andere reeds terminale instituties.
Hoe dan ook: Hypocrisie ten top. Wouter Bos blijft weg, hij wil het niet meemaken en is ook niet welkom. Hamer is gebrainwasht op een mannier waarmee ze op de Olympische spelen zou zijn gediskwalificeerd. Ze zou zich voor de rest van haar leven moeten doodschamen voor zulk onwaarachtig opportunisme.Als “heldendaad” vraagt ze in tweede termijn of de premier nog in iets duidelijker bewoordingen wil “herbevestigen” wat zij in eerste instantie meende te hebben gehoord. JP weigert dat en toch stemt zij namens de PvdA tegen de motie. Je moet je toch wel vies en gebruikt voelen als je dan eindelijk in je bedje ligt en beseft welke bijdrage je hebt geleverd aan de instandhouding van een schone democratie. Geheuld met de farizeeërs, de schijnheiligen die “zichzelf beter achten dan de ander” in plaats van omgekeerd. Komt wel vaker voor dat de bijbel verkeerd wordt geciteerd, dames en heren van het CDA.
Toch: ik begrijp het wel. Verkiezingen voor de deur. Je kunt er toch niet voor kiezen om jezelf te laten wegvagen? Maar moet je daarom al je principes verloochenen? Zou het niet meer van zelfrespect en respect voor de samenleving hebben getuigd om oprecht de gemeenschap in de ogen te kijken en te zeggen: “IK WAS FOUT, ik stap op, maar ik kom terug en zal het beter doen” Dan win je stemmen. Nu blijf je een eigenwijze geborneerde druiloor.