Deze collumn schreef ik ruim vijf jaar geleden, maar heeft aan actualiteit nog niets ingeboet. Sterker nog: ik zou deze collumn vandaag waarschijnlijk nog krachtiger hebben neergezet. Helaas ben ik nog steeds van mening dat George W. Bush een niet eerder voorgekomen ramp voor deze wereld is.

WAV

Ik schrok toen ik deze foto zag.
Zo onheilspellend.
Zo treffend.
De arm in een bijkans fascistoide houding geheven. Dat strakke humorloze bekkie. Met in z’n borstzakje de simpele plastic balpen waarmee hij zijn decreten en vonnissen tekent. Verheven boven de naief lachende en opkijkende volksmassa. Terwijl donkere wolken zich op de achtergrond samenpakken.
Je zou willen dat deze foto niet echt was, dat het slechts een montage was, maar de naam van het persbureau staat erbij, dus het moet wel echt zijn. Ik zag de foto in een tijdschrift begin april 2001, slechts enkele maanden na zijn aantreden: George W. Bush, de amerikaanse president die de verkiezingen verloor, maar toch het presidentschap won...
Het beeld fascineerde mij wegens de negatieve uitstraling ervan, de beangstigende sfeer.
De machtigste maan van de wereld, met nog bijna vier jaar te gaan. En reken maar dat zijn ijzeren discipline er garant voor staat dat er tussentijds geen ongelukken gebeuren. Althans niet met hem.
Misschien wel met de wereld.
Want naast het beeld dat de foto laat zien zie ik een ongemeen sombere toekomst.
Ik voorzie oorlog en terreur. Ik zie amerikaanse soldaten in elke uithoek van de wereld met geweld amerikaanse vrede en vijheid opleggen; amerikaanse normen en waarden, amerikaanse handel en economie, amerikaanse godsdienst en politiek.
Ik zie een amerikaans bastion dat zich wapent tegen de rest van de wereld, die zij in toenemende mate als vijandig ervaart. Ik zie een naar binnen gerichte natie die oorlog als exportartikel exploiteert en haar oorlogen principieel voert op buitenlands grondgebied. Geen oorlogen uit zelfbescherming, maar om respect af te dwingen en haar macht als wereldleider keer op keer te herbevestigen aan de verblufte wereld aan haar voeten.
Bush is de man, de U.S. zijn vrouw, tesamen een uiterst gevaarlijk echtpaar. Van dezelfde signatuur als het Roemeense presidents-echtpaar CeauVescu, maar dan in duizendvoud. “Ik heb jullie gemaakt” zeiden ze vlak voordat ze door hun eigen burgers na een schijnproces van 5 minuten werden doodgeschoten. En ze meenden het en vanuit hun perceptie was het ook zo. Zo heeft ook Bush, en heeft Amerika, de absolute overtuiging van het eigen gelijk.
En niemand kan ze tegenhouden, want naar niemand zullen ze luisteren. Er is geen dialoog, er is slecht uitleg van de eigen percepties; de tijd die gesprekspartners besteden aan praten gebruiken zij slechts om nieuwe argumenten te verzamelen ter onderbouwing van het eigen gelijk.
Wat ik zie is een toenemende tweespalt van een uiterst agressief dominante U.S. enerzijds versus een steeds onmachtigere rest van de wereld. Europa dat steeds zwakker wordt naarmate het groter wordt, Japan dat niet bij machte is zichzelf aan de haren uit het economisch moeras te trekken en China dat meer dan genoeg heeft aan de ontwikkeling van de eigen regio. Wegens gebrek aan geld en interne cohesie telt Rusland niet eens mee, net zo min als overig Azië en Latijns Amerika.
De U.S. als enige neokolonialistische supermacht in de wereld. Met overal amerikaanse soldaten om de orde te handhaven, de dragers van een amerikaans paspoort te beschermen, de U.S. te vrijwaren van externe invloeden (van vreemde smetten vrij) en de amerikaanse binnenlandse behoeften (olie) te waarborgen.
Als dat is wat we willen hoeft dat in economisch opzicht niet slecht te zijn, maar het gaat wel voorbij aan begrippen als soevereiniteit, culturele autonomie en sociale integriteit van staten. Het zal dan ook in het gunstigste geval met veel regionaal wapengeweld gepaard gaan.
Dat zie ik op deze foto



Maarn, 7 april 2001

Wim van Halm

Recht op genoegdoening?

De dood van Milosevitch heeft rare reacties losgemaakt. Er kan geen recht meer gedaan worden! Hoezo? Hij is dood. Wat wil je nog meer! De aarde is verlost van iemand die meer ellende heeft veroorzaakt dan je als simpel mens kunt voorstellen. Toen hij nog klein was heeft hij dit nooit kunnen denken. Waarschijnlijk wilde hij, net als alle mensen, gewoon een nuttig, waardevol en geeerd lid van de maatschappij wordem. Ijdel zal hij best geweest zijn, anders had hij zich niet in de rol laten manouvreren die hij uiteindelijk is gaan spelen. Ik zie nog de documentaire, waarin hij als Servisch politicus een bezoek bracht aan de Krajina, waar wat anti Servische relletjes waren geweest. Omringd door bodyguards en simpaticanten gooide hij olie op het vuur inplaats van de boel te sussen, zoals je van een wijs politicus zou mogen verwachten. Met een wit en strak koppie besloot hij waarschijnlijk op dat moment zich op te werpen als de redder van Servie. Nou, hij heeft er wat van gebakken. Wat een ellende. De hele Balkan voor een eeuw naar de knoppen. Minstens twee generaties verbittering en haat. Een man zonder sociale intelligentie. Een eenoog die in het land der blinden voor koning meende te kunnen spelen. Dom, dom, dom.

Maar niet alleen van het Servische volk heeft hij te veel eer gekregen. Van de hele wereld. Het heeft hem gesterkt in zijn ijdelheid, hem bevestigd in zijn eigendunk.
"Er moest recht gedaan worden". Met als hoogtepuunt het proces voor het Joegoslavie Tribunaal.
Om recht te doen aan alle slachtoffers van deze "slager van de Balkan." Twee vragen:
1. Waarop is het recht op genoegdoening gebaseerd?
2. Hebben de Servische slachtoffers van Kroatisch en Albanees geweld daar ook recht op?

Het recht op genoegdoening is de meest uitgesproken exponent van de Wet tot behoud van Ellende. Alsof de aangerichte ramp nog niet groot genoeg is moet "ter verwerking van het leed van de slachtoffers" wraak genomen worden. Rouwverwerking gaat beter als er een schuldige gestraft kan worden. Zoals weduwen postuum kwaad zijn op hun overleden echtgenoot omdat hij teveel gerookt heeft, of te hard gereden. Ja hoor, dat helpt. Zo zit de mens in elkaar. Wraak! voor alle onrecht ons aangedaan. Alsof we zelf zulke lieverdjes zijn.

Nu moeten de plaatsvervangende zondebokken Mladich en Karadjich versneld uit hun schuilholen gejaagd worden om ons recht op wraak te honoreren. Maar ik vind het zwakte. Beroep doen op recht vind ik in het algemeen al een zwaktebod, maar als er zelfs Internationale Tribunalen voor worden opgericht, met eigen gebouwen, gevangenissen, rechters in deftige toga's en miljoenenbudgetten, krijgt die zwakte wel een erg groot exposure.

Goed, er zijn ongelofelijke misdaden begaan, dat is duidelijk. Maar hoe dan ook, aan die oorlogen is een einde gekomen. Vanaf dat moment gaan we puin ruimen en bouwen aan een toekomst.
Het zou moeten volstaan met de daders buiten de orde te plaatsen. Geen gesprekken meer, geen ontvangsten, geen bedrijven of hoge pensioenen. Gewoon een wereldwijd persona non grata brevet. Al het meerdere is teveel eer. Doodzwijgen. Dat zou moeten gelden voor iedereen die, aan welke kant van het conflict ook, zich bezondigd heeft van misdaden.
In de normale burgermaatschappij moet je zulke lieden er uit vissen en ter bescherming van de maatschappij isoleren, maar in oorlogssituaties is dat ondoenlijk. En er daarom maar een paar symbolische zondebokken voor laten opdraaien lijkt misschien terecht, maar is natuurlijk noch genoegdoening, noch herstel van de rechtsorde.
Daarbij komt dat de Internationale Rechtsorde in dit soort situaties, zacht gezegd, nogal selectief is. De misdaden aan de "goede" kant van het conflict wegen aanmerkelijk minder zwaar dan aan de "foute" kant. Wat goed en wat fout is is een keuze die door diplomaten op enig moment is gemaakt. Om de Balkan als voorbeeld te blijven gebruiken: ik weet nog steeds niet wie de goeden en fouten waren. Ik weet dat er een goed land was, Joegoslavie. Een land dat het beter deed dan alle andere landen in de regio. Met een betere administratie, een beter rechtssysteem, beter onderwijs en betere kansen om een gewaardeerd lid van Eoropa te zijn. Totdat Tito stierf en een aantal regio's op "etnische" of "sociaal culturele" gronden voor zichzelf wilden beginnen. Alles wat sinds de Tweede Wereldoorlog was opgebouwd dreigde ten gronde te gaan door dom, kortzichtig provincialisme. Ja, natuurlijk heeft Milosevich daar verkeerd op gereageerd. Maar door wie en op welke wijze had er wel goed op gereageerd kunnen worden?
Al met al vind ik dat als er al een "Universeel Recht op Genoegdoening" zou bestaan (quod non) Milosevich en Mladich en alle anderen die het als hun taak zagen Joegoslavie bijeen te houden daar ook recht op hebben. Mladich was een exellent militair die de Jougoslavisch zaak zeer was toegewijd. Dat het uiteindelijk in Srebrenica zo uit de hand is gelopen is veroorzaakt de de verloedering die inherent is aan elke oorlog. Nee, dat is geen excuus, Daarom: isoleer alle oorlogsmisdadigers zonder enig proces. Neem ze hun paspoort en stemrecht af. Sluit ze op in hun geboortedorp als ambteloos burger. Laat ze timmerman worden, of boekhouder en praat er niet meer mee. Doe hen, en met hen hun medestanders en de wereld, de eer van een proces niet aan.
Teveel gewicht en te weinig rechtvaardigheid. Recht op genoegdoening? Bullshit!

Het hangt er maar van af wat voor democratie!

Kort geleden worstelde ik mij door het boek "Amerikanen zijn niet gek" van Charles Groenhuijsen, voormalig Amerika correspondent van het NOS Journaal. Eigenlijk meer een zeer uitgebreid krantenartikel dan een boek. Een opsomming van wat iedereen al wist over de verschillen tussen Amerika en Europa. Inderdaad, de Amerikanen zijn niet gek. Waarom zouden ze ook gekker zijn dan enig ander volk in de wereld? Niet dus. Maar ook zeker niet wijzer. Na lezing dacht ik eens temeer: Blij dat ik daar niet woon. Een land dat haar machtsbasis heeft gestoeld op militair overwicht en ook niet schroomt om die buiten eigen land in te zetten om haar binnenlandse belangen te dienen.Een land waarvan de economie goeddeels draait op oorlogsindustrie, gefinancierd met leningen van buitenlandse staten. Een land dat democratie zegt te omarmen, maar wel een democratie met totalitaire trekken. Een democratie die ver af staat van de mijne, omdat ze gekocht wordt met geld (en nog op de pof ook) Amerika zegt de van God gegeven taak te hebben om de democratie wereldwijd te vestigen. Het doet mij toch te veel denken aan de heilstaatgedachte. Een soort van duizendjarig rijk, waar vrede en welvaart heerst. Waar hebben we dat eerder gehoord? Waren het niet het Byzantijnse Rijk, Het Ottomaanse Rijk, het Romeinse Rijk, het Duitse Rijk? Ook Amerika zal blijken een reus op lemen voeten te zijn. De dure vergissingen als Irak en Afghanistan zullen op den duur onbetaalbaar worden.
De fout van Amerika is dat men niet in staat is te begrijpen dat niet iedereen zit te wachten op de amerikaanse vorm van democratie. De decadente uitwassen daarvan stoten eerder af dan dat het als attractief alternatief voor andere staatsvormen lonkt. Andere culturen denken anders. Geen Chinees, behoudens een procentueel te verwaarlozen aantal dissidenten, (die je in elk land, zelfs Amerika en Nederland hebt) die moeite heeft met de staatsvorm. De doorsnee Chinees heeft, voorzover ik heb waargenomen, meer plezier in z'n leven dan zijn buurman in Japan of Zuid Korea. Nee, de Amerikaanse variant van de democratie is geen lonkend perspectief voor het overgrote deel van de wereld.
Het boek van Charles Groenhuijsen (zijnerzijds ongetwijfeld onbedoeld) bevestigt alle vooroordelen over Amerika. De uitleg van het waarom maakt het alleen nog maar erger.
Regelmatig zal ik mijn waarnemingen en mijn conclusies daaruit op deze site ventileren.

Donderdag 9 maart 2006

Een lange winter breekt aan voor de VVD

Twee dagen na de verkiezingen. Ik moest even bekomen van de schrik. De enorme winst van de PvdA. Natuurlijk heeft Wouter Bos de juiste uitstraling: Jong, Intelligent, Zonder opsmuk, Bescheiden, maar zelfbewust. Precies de Nederlander zoals we die graag willen. En de PvdA is in de afgelopen jaren geevolueerd van een socialistische partij (met strijdliederen en al) naar een keurige burgermanspartij waarin niet alleen de "arbeiders" (vakbondsleden), maar de gehele middenklasse zich kan thuisvoelen. Met oog en begrip voor sociale onvolkomenheden, maar ook voor economische realiteiten. Geen linkse partij meer, maar een centrumpartij. En natuurlijk hebben ze het heel slim gespeeld door in de grote steden met verkiezingsposters in het Turks en Marokkaans te werken. Met recht mogen zij gefeliciteerd worden.

En dan de VVD. Het verlies viel helemaal niet tegen, gegeven dat de VVD regeringspartij is en hoofdverantwoordelijk voor alle bezuinigingen en broekriemaanhalingen. Uiteraard de partij van de harde lijn. Daar word je niet populair door. Ja, voor een poosje willen de mensen daar wel begrip voor opbrengen, maar niet te lang. Op den duur krijg je daarvoor de rekening gepresenteerd. Jammer, maar niet erg als de schade beperkt blijft. Die bleef beperkt, maar van Aartsen had in zijn notoire zelfoverschatting de lat te hoog gelegd. Zijn aftreden is een groot persoonlijk drama, maar zoals hij zelf regelmatig zei is de politiek een hard vak. En ik ben blij dat weg is. Als ik de raadszetels die de VVD nu heeft verloren, had moeten inleveren om zijn vertrek te kopen had ik het meteen gedaan. De vleesgeworden pedanterie, de schrijdende zelfingenomenheid, hoef ik gelukkig niet meer te zien.
Ik hoop dat de VVD goede vervangers vind. De thans naar voren geschoven kandidaten spreken mij nog niet erg aan. Rutten is te links en Verbeek te middelmatig. Natuurlijk kunnen ze groeien in hun rol, maar dan blijft het toch meer aangeleerd gedrag dan natuurlijke gaven. De VVD zal zich uitdrukkelijk rechts moeten profileren, veel rechtser dan nu het geval is. Het midden is met CDA en PvdA ruimschoots afgedekt; in die vijver hoeven wij niet meer te vissen. Rechts is de plek waar de VVD thuis hoort. Wilders en Pastors horen in de VVD, om maar eens wat voorbeelden te noemen.

Het is dan te hopen dat de VVD ook een nieuw reclamebureau vindt. Een bureau dat kans ziet om de meerwaarde van de VVD sprankelend en energiek over het voetlicht te brengen, inplaats van een afzeikcampagne tegen de buitenwereld. Een slechtere campagne kon bijna niet. Wie bedenkt het: rode rozen uitdelen met een VVD visitekaartje. Als ze nou nog blauw waren geweest, of lichtgevend. De rode waren waarschijnlijk het goedkoopst. En op prime time ministers van andere partijen publiekelijk laten schofferen door een outdated erelid. Te genant voor woorden.
Het zal de opvolger van van Aartsen niet gemakkelijk vallen om al die schde weer te herstellen. Mijn prognose is dat de VVD de komende decennia een bijrol gaat vervullen. Jammer, maar "Eigen schuld, Dikke bult" luidt het meest geciteerde VVD gezegde.

Wij wachten af.