Basisinkomen voor iedereen

In 1969 stapte ik in de automatisering. In 1969? Ja in 1969. Voordien was ik junior boekhouder bij een handelsfirma in medische instrumenten, met tabellarisch kasboek en geheimboekhouding. Het jaar ervoor was geloof ik de eerste efficiencybeurs  in de Nieuwe RAI in Amsterdam. Daar zag ik boekhoudmachines die de optellingen van de verschillende kolommen automatisch uitrekenden. Boekhoudmachines met 6 of 9 telwerken. Mijn baas wilde er niet aan omdat mijn bejaarde cheffin er niet aan wilde. Toen heb ik ontslag genomen en ben ingelijfd bij een rudimentaire computerfirma. Een boekhoudmachine (ADDO-x) met 4 linialen voor respectievelijk debiteuren, crediteuren, grootboek en facturering. Het tangetje waarmee we (als “programmeurs” ) de kunststof ruiters konden verzetten om de juiste tabulatorsprongen te programmeren, heb ik nog, Volkomen useless, maar toch een dierbare herinnering. Misschien wil iemand hem nog hebben voor een nutteloos museum

De tijd schreed in sneltreinvaart voort. Rook uit de schoorsteen, roet op je kleren, maar de toekomst kwam er aan.

Nieuwe concepten kwamen op de markt: elektronisch! Sneller en met meer functies. IT- opleidingen bestonden toen nog niet. Opleidingen werden op bedrijfsniveau georganiseerd. IBM, Bull, Siemens, de voortrekkers van de automatisering. Ik werd natuurlijk meegesleept in die ontwikkeling en heb mijn kennis opgedaan in Amerika, Duitsland en Engeland. Later heb ik nog AMBI gedaan in Nederland en ben zelfs opgeklommen tot Register Informaticus (en ook nog lid van de toelatingscommissie) van het geregistreerde NVI (Nederlandse Vereniging van Informatici), in onze ogen te vergelijken met de NVA (Nederlandse Vereniging van Accountants) Geen kleine jongens in de IT, mensen die de integriteit en vakbekwaamheid van de automatiseringswereld  wilden bewaken.

Al die instituties zijn verdwenen, want de ontwikkelingen schreden sneller voort dan de instituties konden bolwerken. Onze opvattingen over wat “integer” was  en wat de kwaliteitseisen voor een professionele ITer raakten achterhaald. De professionele reguliere opleidingen op HBO niveau overtroffen uiteraard  waar wij destijds onze kennis mee moesten vergaren. Maar WIJ hebben wel de basis gelegd, WIJ de pioniers, de wegbereiders. Graag gedaan trouwens en ik ben er rijk genoeg door geworden, al haal ik het natuurlijk niet bij latere goden als Bill Gates, Steve Jobs en Marc Zuckerberg. Hoeft ook niet. Zo gaat dat nu eenmaal: in voetbal, wielrennen, tennis, noem maar op. Alle nieuwe hypes bieden uitdagingen voor nieuwe entrepreneurs. Dat moet zo blijven, anders is er geen vooruitgang.

Al kort nadat ik in de boekhoudmachines ging (pak weg 1970) zei ik tegen mijn vrouw dat dit banen zou gaan kosten. Immers een boekhoudmachine met telwerken is sneller dan een boekhouder die zes kolommen moet optellen en  een correcte vierkantstelling  moet vaststellen.

Verslaafd aan de vooruitgang bleef ik uiteraard in de automatisering en richtte uiteindelijk mijn eigen computersysteemhuis op. Gericht op midden- en kleinbedrif, wat tot dan niemands belangstelling had. Groot geld werd verdiend bij Unilever, Philips, Fortis, ING, ABN, noem maar op. IBM en Burroughs waren de bazen. Maar wij richtten ons met NCR (ook Amerikaans) op het middensegment, met Unix als open  operatingsystem en een kleine Tower computerkast, die naast je onder je bureau kon staan.

Maar we zagen wel de banen verdwijnen en ik heb heel wat dames zien huilen die werden afgedankt. Niet omdat ze niet vakbekwaam waren, maar  omdat ze de omslag niet konden maken.

We zeiden: daar komen andere banen voor terug. Ja, maar wel op een te hoog niveau.

En nu zien we dat het echt zo is dat de nieuwe banen te hoog zijn voor de mensen die hun baan verloren. Niet iedereen is in staat zich in hetzelfde tempo te ontwikkelen als de maatschappij. Misschien ontwikkelt de maatschappij zich wel sneller dan redelijkerwijs van mensen gevraagd mag worden.

Hoe dan ook, er zullen nog veel meer banen verloren gaan dan we ons nu realiseren. Automatisering en robotisering maken menselijke arbeid in toenemende mate overbodig. Is dat zorgelijk? Ja, zolang mensen denken dat hun nut afhangt van hun werk. Het kan ook anders. Je “nut” als mens is de waarde die je toevoegt aan je omgeving. Niet alleen vakmanschap aan de draaibank, of op de stijger, maar vooral de waarde die je toevoegt aan het leven van anderen, je kinderen, je vrienden, je familie is van belang.

Ja, dan zul je in inkomen en bestedingsruimte achteruit gaan, maar je krijgt er ook heel veel voor terug. Trouwens ik ben van mening dat er geen enkele reden is om er in bestedingsruimte op achteruit te gaan.

Automatisering  en robotisering zijn technische ontwikkelingen die ons als mensheid verder brengen. Je daar tegen verzetten heeft geen zin. Wat uitgevonden is maak je niet meer ongedaan, dus je moet er mee leren leven.

Wat wel moet is de opbrengst van de automatisering niet rechtstreeks in de zakken van de aandeelhouders te laten neerdalen, maar er de uitgespaarde medewerkers mee te compenseren. Niet via de WW of welke uitkeringsinstantie dan ook, maar gewoon vanuit het bedrijf. Automatisering oké, maar de mensen die daardoor hun baan verliezen krijgen gewoon hun geld doorbetaald. En als het goed is levert de automatisering meer op dan het slaris van de afgedankte medewerker. Zo niet: sleep de automatiseringsleverancier voor het gerecht. Zo deed ik het als  automatiseringsleverancier ook. Wij leverden “fixed price” en “turn key” En als wij onze gat verbrandden omdat wij verkeerd gecalculeerd hadden, gingen wij op de blaren zitten en niet de klant. Zo verwachtten wij van de klant ook die “noblesse oblige” tegenover personeel.

Ja er zijn mensen hun baan kwijt geraakt door onze automatisering. Helaas, maar het leven gaat door. Ik ben er blij en zelfs trots om dat ik aan de basis heb gestaan van de Automatisering, de tweede industriële revolutie, de informatica revolutie. Werk moet je afschaffen als je het kunt laten doen door computers, maar je moet wel je geld blijven krijgen om met je kleinkinderen te blijven spelen en je kinderen van tijd tot tijd te kunnen blijven helpen.

Een basisinkomen voor iedereen behoort in deze tijd haalbaar te kunnen worden. 

Wim

BORIS

Ik heb een hele grote hond, een zwarte Riesenschnauzer van inmiddels 12 jaar, maar hij is nog steeds de Baas van het Bos. Als hij andere honden op zijn pad tegen komt staat hij doodstil midden op het pad. Hij blaft niet, dreigt niet, maar staat alleen zo groot mogelijk, doodstil. En alle honden accepteren dat, want ze weten dat Boris de grootste is en de oudste en dat hij gerespecteerd moet worden. Geen agressie.

We hebben ook een kleine hond, ongeveer de helft van Boris. Die is 4 jaar, een kruising van een beagle en een spaniel. Heerlijk hondje, wit schimmel met een zijden zwart jasje en een prachtig zwart boevenmaskertje. Vriend van iedereen, honden, kinderen, volwassenen, zelfs postbodes.

Pepper heet hij en is geadopteerd omdat in het gezin waar hij opgroeide allergisch bleek voor hondenhaar. Niks mis met de hond dus, niks mis met het gezin, maar het kon gewoon niet. Op de dag dat Pepper deel kwam uitmaken van ons huishouden was er natuurlijk wat emotie, want je neemt niet zomaar afscheid van je hond. Maar Pepper zag het meteen wel zitten en Boris vond het wel best. Hij kwispelde wat, snuffelde  zoals het hoort en besloot dat Pepper welkom was.

Sindsdien lopen wij elke dag een paar keer door het bos, beide honden los (hoewel dat eigenlijk niet mag) en genieten.

En als we andere mensen of honden tegen komen staat Pepper plotseling doodstil om te kijken hoe de situatie in te schatten. De meeste andere honden zijn inmiddels goede vrienden en dan wordt het stoeien. Zo niet, dan gaat hij door de zijdeur een andere kant op, want “vechten gaan we niet doen”, zoiets. Boris loopt rustig door, de andere honden buigen voor hem: kop en staart iets naar beneden, alles goed.

Zo hoort het in onze mensenwereld ook te zijn: macht manifesteer je niet door geweld, maar door je Aanwezigheid, door er te Zijn. Midden op de weg helemaal stil staan, zo groot mogelijk. Imposant.

Wat is dat toch dat wij in onze mensenwereld  altijd maar weer willen bewijzen dat wij de sterkste en de machtigste zijn. Waarom vechten? Je kunt elkaar ook gewoon respecteren en elkaar de ruimte gunnen.

Boris is, technisch gesproken, de baas niet meer, elk hondje van 4 jaar kan hem  aan, maar respect is de baas!

Zo is Amerika al lang niet meer de Baas van het Bos, ontbeert de kracht om midden op de weg vierkant rechtop te staan en de andere honden respect te laten getuigen. Integendeel: “we gaan vechten, want ik ben de baas”. Tja, dan legt Boris, of hoe de “commander in chief” ook heet        (USA-President Obama of één van zijn voorgangers, dan wel de CIA), het doodgewoon af.

Amerika is op dat punt aangeland. En als ze het niet blijven begrijpen worden ze doodgebeten door een jonger hondje. Niet omdat dat hondje dat wou, maar omdat hij respect verwachtte van  zijn leermeester.

En hoe komt het nou dat dat in de mensenwereld niet zo werkt?

Omdat wij geen honden zijn, maar apen: Primaten. Wees er maar trots op.

Poetin

Wat is er mis met Poetin? Het is een rechtgeaarde Rus die het beste voor zijn land wil en daar alles voor in zet. Net zoals de Tsaren voor hem, niet alleen Tsaar Peter de Grote, maar ook zijn voorgangers en zijn opvolgers. Ook de Sovjet leiders, Lenin, Stalin, en nog een stelletje trivel waren een soort Tsaren: van democratie geen sprake. maar autocratische macht. Het verschil zit hem in de doelstelling. Tsaar Peter de Grote en tsaren voor hem en na hem  waren weliswaar autocraten, of zo u wilt: dictators, maar hun opdracht, zo voelden zij dat, was om het land en haar inwoners te verheffen. 

Zo deden zij het ook. Het land is gewoon te groot om zich een democratie te kunnen permitteren, want iedereen onttrekt zich uiteraard aan het centrale gezag en richt zijn eigen volkstuintje in. Gewoon gezellig met elkaar en voor elkaar. Nooit is Rusland bezig geweest om de rest van de wereld te domineren, zoals Duitsland en Amerika, volgens mij trouwens de enige landen ter wereld die dat uitgangspunt hebben omarmt. Maar valt men Rusland aan, dan gaan al die boeren en arbeiders de barricaden op en vechten zich dood voor hun familie, datsja en volkstuintje. Rusland is nooit agressief geweest, wel onbehouwen en dat zijn ze nog. Iets mis mee? Reden tot oorlog? Hou toch op! We hoeven toch niet iedereen te veroordelen tot de Amsterdamse Grachtengordel of Hollywood?

Poetin is een rechtgeaarde Rus, ik mag hem om zijn stalen blauwe ogen, die oprechtheid uitstralen, maar ook vastberadenheid. Waarom zouden miljoenen Russen hem adoreren? Omdat hij oprecht is en doet wat hij zegt. En Russen hebben nooit iets met democratie gehad, maar willen sterke leiders en Poetin is dat. Een echte Tsaar in de Russische traditie (voor Tsaren is het trouwens de enige traditie; alle andere dictaturen zijn slechter) Kijk naar de rest van de wereld: eigen gewin is de enige drijfveer van alle dictators, van Mugabe tot… (vul zelf maar in, elke naam is goed)

Ik ervaar het als een top hypocriete schande dat “Het Westen”, waar ik sinds geboorte deel van uit maak, Rusland zwart maakt als oorlogshitser enzovoorts.

Wat heeft Amerika en Europa te zoeken in de Oekraïne? Kijk eens wat er gebeurde toen Rusland vriendjes werd met Cuba. Ik was toen zelf in militaire dienst. Amerika werd hysterisch, terwijl de Russische president Chroestjov  met zijn schoen op tafel sloeg en een paar oorlogsschepen naar de wateren rond Cuba stuurde. De derde wereldoorlog was aanstaande, leek het in Westerse ogen, maar Rusland heeft dat nog nooit gedaan en bond, al lachend, in. Gewoon een beetje pesten.

En dat gebeurt ook nu. Rusland gaat de Oekraïne niet aanvallen en in beslag nemen. Het enige is dat ze niet willen toestaan dat de NAVO (Amerikanen zonder Amerikaanse insignes) blinde vlekken slaat in de Russische samenleving met als doel die te destabiliseren.

Poetin heeft groot gelijk. Zomin als Rusland iets te zoeken heeft in een Amerikaanse staat als Montana of Arkansas heeft Amerika, noch de Navo, iets te zoeken in de Oekraïne.

Ik wou dit maar even gezegd hebben.

Wim