De opmars van de Islam (2)

De opmars van de Islam is niet nieuw, die is al meer dan duizend jaar oud. Mohammed werd in 632 in Medina geboren. In de islamitische wereld wordt hij beschouwd als de laatste profeet. Zijn invloed en uitstraling op zijn omgeving zijn van dezelfde allure als die van Christus op de niet Arabische wereld.

In 1071 blijkt dat de Selsjoeken, de voorlopers van het Ottomaanse Rijk, Jeruzalem en andere heilige plaatsen ontoegangkelijk maken voor christelijke bedevaartgangers uit Europa. Dat is het begin van de kruistochten.
Het Europese antwoord dus op de Turkse agressie jegens het Christendom.

Uit het Seltsjoeks-Turkse Rijk ontstaat het Ottomaanse Rijk, dat tot 1922 heeft geheerst over grote delen van Rusland, Azie, Afrika en Europa. Na het financiele failliet van het Ottomaanse Rijk heeft men, opportunistisch als het maar zijn kan, ervoor gekozen zich naar het rijke westen te keren, hoewel zij in de eeuwen daarvoor de meest vreselijke volkerenmoorden heeft begaan om het Otttomaanse wereldrijk, het Islamitisch bolwerk in stand te houden. Wat in onze tijd nog in ons Europese gemeenschappelijk geheugen nog het meest manifest is, is de kolonisatie van Spanje en uiteraard de genocide op de Armeniers in 1915-1916. Ook mag niet onvermeld blijven dat de Balkan door het Hongaars-Oostenrijkse keizerrijk werd gezien als de ultieme grens van het Ottomaanse Rijk. De Serviers, een soldatenvolk , dat van oudsher Byzantijns-christelijk was, werd als strijdmacht ingezet om de oostgrens van Europa te bewaken tegen de Turken (de Ottomanen dus).

Dit is heel kort en incompleet, maar het schetst de scheiding der geesten in pakweg duizend jaar tussen Ottomaans Turkije (het Arabische gedeelte van het Midden-Oosten hoort daarbij, omdat dat zich nooit heeft verzet tegen het Ottomaanse Rijk, daar het hele gebied nauwelijks bewoond was, behoudens Bedouienen) en de Christelijke wereld, bestaande uit Europa onder leiding van Rome en de Byzantijnse gebieden (Griekenland en andere delen van Europa en Rusland die niet door het Islamitische Ottomaanse Rijk waren geconfisceerd).

Als u daar meer over wilt lezen, ga dan naar www.wikipedia.nl en blader door alle info over Turkije, Islam, Kruistochten en andere kenwoorden die maar in uw hoofd opkomen. Uren boeiende informatie die diepte geven aan onze huidige problemen.

Als je dat allemaal leest besef je dat de huidige tijd wel heftig is, maar niet nieuw. Besef je dat we slechts in een ruwe periode verkeren met hoge golven (zie editie 1).

Aan weerszijden van het duizendjarige conflict tussen Islam en Christendom zien we momenteel politieke leiders die niet consensusgericht zijn, maar coquetteren met "de As van het Kwaad"' "War on Terrorism" en andere slogans aan de ene zijde en "de Satan Amerika" en "het zionistisch bolwerk Israel"' anderzijds. Geen dialoog, maar een heilige oorlog, hetzij voor de invoering van de sjaria, hetzij voor de invoering van de democratie.

Over de Islamitische wereld kan ik niet oordelen, maar wat de Westerse (christelijke) wereld zou ik willen dat we wat wijzer waren en de gemoederen niet zo hoog zouden zouden laten oplopen.

De tijd dat Christian Zionist en ook in alle andere opzichten aartsconservatief George W Bush verdwijnt in de vergetelheid van de historie is dan ook echt wel aangebroken. Als dit zo door zou gaan, krijgen we honderd jaar oorlog. En of we die winnen is nog maar de vraag. Tijd dus om, zoals zo vaak in de afgelopen duizend jaar, te werken aan pacificatie, waarbij we elkaar in elkaars waarde laten.

Geen export van Islam en sjaria naar onze kant en geen export van Christendom en democratie naar de andere kant. Laten we elkaar waarderen om het mooie en elkaar niet waarderen, maar vrij laten in het lelijke. Dan kunnen we altijd nog door ons gedrag een voorbeeldfunctie vervullen.

Het goede voorbeeld geven wij in elk geval niet door cluster- en fosforbommen te gooien, leed en verderf te verspreiden, en ook niet door ons superieur en minachtend te gedragen jegens andersdenkenden. Zolang wij als (al dan niet gelovige, maar evengoed wel cultureel beladen) christenen ons op de huidige wijze blijven gedragen, zullen wij niets winnen, maar slechts verliezen. Dan zal de opmars van de Islam doorzetten totdat we inderdaad als heidenhonden, net zoals de Armeniers, het onderspit delfen.

Immers, zelfs als niet de sjaria, maar de democratie de norm zou worden in de Islamitische wereld, zouden wij het onderspit moeten delfen. Beter, veel beter is het dus om de opmars van de Islam te stuiten in ons werelddeel. Niet door concessies te doen en niet door militair geweld, maar door onszelf te blijven en de ander als gelijkwaardig te waarderen.

Wim

De opmars van de Islam (1)

Het zal rond 1960 geweest zijn dat wij in Marseille rondliepen en pamfletten aangeplakt zagen die opriepen tot een Islamitische bijeenkomst onder de titel: "Frankrijk Islamitisch vóór 2000". Onvoorstelbaar, dachten wij, wat een onzin in zo'n katholiek land. Het is ook niet gebeurd, maar Marseille is absoluut wel een Islamitisch bolwerk geworden en de banlieus rond alle grote steden ook. Toegegeven: niet zozeer door bekeringen, maar door immigratie, maar niettemin. De expansiekracht van de Islam is heel groot. In de hele wereld en ook in het Christelijke bolwerk Europa. Dat is niet nieuw en niet van de laatste tijd. In de loop der eeuwen zijn de golfbewegingen soms wat heftiger en soms wat gematigder. Nu zitten we kennelijk in een wat heftiger tijd. Die golfbeweging is op alle onderdelen van de samenleving de constante factor. Op het moment dat een trend uit de hand begint te lopen ontstaat de tegenbeweging, aangevoerd door de leiders van dat moment. Na een hoop ellende buigt de trend de andere kant op en het gaat weer een poos goed tot de volgende clash en de daaropvolgende trendbreuk. In de economie kennen we de Kondratieffcurve, in de boerenwereld de varkenscyclus en uit de bijbel stamt het fenomeen van de zeven vette en de zeven magere jaren. Allemaal golfbewegingen. Terug naar de huidige problemen rond het oprukkend Islamitisch fundamentalisme.

Als een vloedgolf lijkt het ons te overspoelen, zelfmoordacties, terroristische aanslagen: wat hebben we misdaan? Vanwaar die agressie?

Zelf ben ik in de zestiger en zeventiger jaren van de vorige eeuw herhaaldelijk in Islamitische landen geweest en was steeds enthousiast over de vriendelijke, vreedzame samenleving. In die dagen zei ik vaak dat waar de Nederlanders in vroeger eeuwen waren geweest de impressies werden gekenmerkt door forten en andere agressieve versterkte bouwsels van baksteen of basalt, waar in de Islamitische wereld een vriendelijke en open communiteit de kern van de samenleving was. Dat bleek een misvatting toen in mijn latere studies aan het licht kwam hoe anders de Islamitische cultuur zich heeft ontwikkeld.

Ik wil in deze column niet ingaan op de oorzaken van het uiteengroeien van deze culturen, maar slechts vaststellen dat dat zo is. Het denken over goed en kwaad, de logica van probleemstelling tot -oplossing, het is zo verschillend van elkaar dat overbrugging in enkele decennia, na duizenden jaren van uiteengroeien, als onmogelijk moet worden getypeerd.

Dat is geen onwil van welke kant dan ook, maar onmacht. Soms zeg ik: "het Christendom zit ons Europeanen en Amerikanen in de genen, zoals de Islam dat is voor de Arabische wereld". Vaak wordt mij dan tegengeworpen: "Nee, niet in de genen, maar in de opvoeding; het is aangeleerd gedrag, waarvan wij afstand kunnen nemen". In de eerste plaats: Nee, wij kunnen er geen afstand van nemen, zelfs als wij atheist of nihilist zijn geworden. We kunnen ontkennen wat we willen, maar ons normen- en waardenpatroon is ons in de wieg meegegeven en is en blijft onze leidraad, of we dat nu willen of niet. Zelfs als we ons alle zonden permiteren die ons van huis uit voorgehouden zijn, voelen we ons zondig als we ze bedrijven. Zo vast zitten we aan onze cultuur die ons tot in het derde en vierde geslacht meegegeven is.
In de tweede plaats: Zelfs als wij afstand zouden kunnen nemen van onze culturele patronen, zou dat wenselijk zijn als onze vrienden uit een andere culturele achtergrond dat niet zouden doen? Ik meen van niet! Onze identiteit en daarmee ons zelfvertrouwen valt en staat met basiszekerheden die voor ons welbevinden niet ter discussie kunnen staan.
We kunnen filosoferen over de vraag of het ook anders kan. Het antwoord daarop is simpel ja, want andere culturen blijken minstens zo levensvatbaar, maar het is niet onze cultuur. En andere culturen zijn niet ondergeschikt, slechter of beter, het is slechts anders. Dat betekent dat we met grote interesse open moeten staan voor die andere culturen, maar niet moeten nalaten onszelf te blijven en onze eigen cultuur als "die van ons" te blijven beleven, op straffe van onthechting of erger bij het nalaten daarvan alsook het overnemen van andere levenspatronen.

Deze column wordt vervolgd.

Wim

Hoe bot is Bot?

Ambtenaren zijn geketende mensen. Geketend door wetten en andere regelgeving.
Dat is maar goed ook, want ambtenaren die zich niet aan de regels houden zijn per definitie corrupt, althans op z'n minst corrumpeerbaar. In ons land zijn ambtenaren gelukkig betrouwbaar, zij vormen de ruggengraad van onze democratie. Maar er zit ook een andere kant aan deze medaille. Ambtenaren die het zelfstandig denken hebben ingeruild voor de naslagwerken van wet- en regelgeving hebben de neiging nogal star en rigide te zijn. Zulke lieden zouden in een cratieve of commerciele job waarschijnlijk minder op hun plaats zijn. Ook in de politiek horen zij niet thuis; hun denkraam staat immers niet open voor vernieuwing en ontwikkeling, hun kwaliteit is de correcte instandhouding van het bestaande,

Zo'n man is Minister Bot van buitenlandse zaken. Gepokt en gemazeld in het pappen en nathouden, ofwel de diplomatieke dienst. Uitleggen van het Nederlands beleid. Praten en overleggen tot je er bij neervalt om onwenselijke ontwikkelingen tegen te houden of schade te beperken.

Deze week hield Minister Bot een Europese oproep tot een onmiddellijk staakt het vuren door Israel en Hezbollah tegen. Hij niet alleen, inderdaad, maar de Nederlandse stem is niet onbelangrijk. Hij had ook zijn kwaliteiten kunnen aanwenden om te proberen Engeland en Duitsland over de streep te trekken. Niets daarvan. Engeland heeft er nu eenmaal voor gekozen niet echt bij Europa te willen horen, maar tussen Amerika en Europa in te willen staan en loopt om die en andere opportunistische redenen vrijwillig aan de hondenriem van Bush c.s. Van Duitsland mag je op grond van historisch besef niet verlangen dat zij het voortouw neemt in het veroordelen van Israel. Zij zullen opgelucht adem hebben gehaald dat er gelukkig ook anderen waren die een krachtig standpunt uit de weg gingen.

Minister Bot had hier een uitgelezen kans (of schat ik hem nu te hoog en te intelligent in?) om de bezwaren van Engeland en Duitsland weg te masseren. Om de oproep van Kofie Annan en het Presidium van de EG gestalte te geven en om Europa als krachtige wereldspeler op de kaart te zetten. In de gekozen formuleringen en toelichtingen had de Europese oproep de gelegenheid om de humanitaire, geopolitieke en ethische nuanceringen krachtig te verwoorden. Niets van dat al. Minister Bot liet de VN en de EG vallen en koos voor het : "je bent voor of tegen ons van triggerhappy Amerika en Israel".
Gaat u dit te ver? Anno 2006 is Israel niets anders dan de vooruitgeschoven post van Amerika in het Midden Oosten, de uitvoerder van het Amerikaanse geopolitieke beleid. Daarvoor ontvangen zij wapens en geld; hoe dacht u anders dat deze oorlog werd gefinancierd? Uit de opbrengst van sinaasappelen ofzo? Amerika wil geen islamitisch machtsblok in het Midden Oosten, boven op "onze" oliebronnen. Verdeel en heers was onder de Romeinen al de geldende doctrine, dat is nu nog zo. Israel is daarin de troefkaart, dus geen veroordeling.

Minister Bot heeft een unieke kans laten lopen om Europa een ander geluid te laten horen. Het geluid van Respect voor Iedereen, van Bereidheid tot Samenwerken.Van het afzien van vijanddenken en het bevorderen van een humanitair wereldbeeld inplaats van platvloers egocentrisme.

Minister Bot heeft niet alleen de Nederlandse Leeuw, maar ook de VN en de EG in z'n hempie laten staan.

Bewezen goede ambtenaren moeten geen minister worden, zomin als je goede verkopers tot directeur moet benoemen. Daar komt alleen maar ellende van.

tot de volgende keer.