"Gekwetste zielen"

Vorige maand schreef ik op deze website een artikel over politiek correctisme en de Nederlandse gewoonte om verhullend taalgebruik toe te passen. Ik noemde als voorbeeld dat jonge criminelen die in groepsverband overvallen plegen en geweldsdelicten begaan niet meer alszodanig mogen worden benoemd, maar aangeduid moeten worden als “kwetsbare mensen”. U dacht misschien dat dat een beetje cynisch was. Niet dus. Hedenmiddag hoorde ik op de radio de heer Johan Kist, directeur van de jeugdgevangenis “de Sprengen” in Zutphen exact dezelfde woorden gebruiken. Hij werd geinterviewd met betrekking tot het breed in de Tweede Kamer gedragen voorstel van de PvdA (Jeroen Dijselbloem) om gevangenen voortaan weer in gevangenistenue te steken en ze te verbieden om door middel van het dragen van dure kleding en veel en kostbare blingbling hun machogedrag te ondersteunen.

Mijnheer Kist vindt dit een slecht voorstel, omdat zodoende zichtbaar wordt dat de jongens in een ondergeschikte machtspositie verkeren, terwijl de behandeling er juist op gericht is om het machtsdenken te doorbreken; het gaat immers in het leven niet om macht, maar om gezag. Hij zei ook nog dat niemand beter uit de gevangenis komt dan toen ie er in belandde. Zijn jongens waren in het leven al zo “gekwetst”. Een boevenpakje zou volgens hem het probleem eerder groter maken dan kleiner. U kunt het hele interview zelf horen op www.bnr.nl in de rubriek Radio archief, 19 april, 14.40 uur

Ik vraag mij in gemoede af hoe zulk soort lieden directeur van een gevangenis kunnen worden. Natuurlijk, hij zal er wel voor gestudeerd hebben en een of andere googtitel hebben. Eigenlijk heb ik dus niet de bevoegdheid daarover een oordeel te hebben, want ik ben geen goog en heb geen gevangeniservaring. Maar volgens mijn doorsnee burgermansmoraal kan zo’n meneer Kist toch beter pastoraal werker worden voor opvang van hopelozen in een of andere afgedankte kerk.

Zo’n zeventig procent van zijn clientele recidiveert. Waarschijnlijk als gevolg van hun straf, want “je komt er nooit beter uit dan je er in gekomen bent”’ (sic) Mijnheer Kist gelooft dus zelf niet in de heilzaamheid van zijn werk. Dan moet je toch zo’n post niet willen bekleden? Je moet wel geloven in je job, anders moet je echt iets anders gaan doen.

Hoezo gekwetst? Ja, zij hebben gekwetst! Onschuldige mensen aangetast in hun integriteit. Bewust en expres, voorbedacht of zelfs zonder er over te hebben nagedacht. Tja, ’t kan zijn dat denken niet hun sterkste asset is, reden temeer om de maatschappij er tegen te beschermen en ze duidelijk te maken dat zij niet de macht hebben.
Maar als ik mijnheer Kist goed begrijp is de gevangenis juist bedoeld om zelfvertrouwen en zelfrespect te ontwikkelen. Om zodoende de vicieuze cirkel van de machtsondergeschiktheid te doorbreken.

In mijn beleving komen de pupillen van mijnheer Kist op die manier toch echt sterker terug in de maatschappij. Meer zelfvertrouwen, meer zelfrespect, gepokt en gemazeld als ervaren crimineel. De gevangenis is gewoon een deel van je beroepsopleiding als crimineel! En of je het nou gezag of macht noemt mag je zelf weten, als ik maar de baas ben.
Zit ik er nou ver naast? Zo werkt dat toch? Iedereen wil hogerop, maar wel ieder in zijn eigen wereld. Waarom zou je omscholen als de wereld waarin jij leeft jou goed bevalt? Het is niet zo dat iedereen het liefst boekhouder of vertegenwoordiger wil zijn. Als je bent opgegroeid in een wereld waar een klap meer of minder niet telt, waar het woord integriteit in het woordenboek moet worden opgezocht en waar het slachtoffer maar beter uit had moeten kijken, is het woord gezag net zo exotisch als integriteit.

Spaar me dat softe getrut van mensen als mijnheer Kist. Ik wil hem het advies geven om ook eens buiten zijn oogkleppen te kijken om de echte wereld te zien.

Tenslotte: als ze in boevenpakjes lopen kun je ze ook weer gemakkelijker oppakken als ze er vandoor zijn gegaan tijdens “begeleid verlof”.