Democratie of opgefokte egocratie?
Wij zijn er in Nederland trots op dat wij een van de oudste functionerende democratieën ter wereld zijn. Ons wereldbeeld is dan ook dat democratie de oplossing is voor alle problemen in de wereld. Haarlemmer olie: goed voor alle kwalen. Intensief overleg heeft in deze contreien altijd tot bruikbare oplossingen geleid, dus is het “polderen” tot norm verheven en is dan ook de basis van onze parlementaire democratie. Parlement; het woord zegt het al: kletscollege. Gelukkig hebben we daar in het verleden enig cachet aan gegeven, zodat het niet ontaard is in een kippenhok met kakelende kippen.
Nog niet, althans, want ik maak me wel zorgen over de hedendaagse ontwikkelingen van ons democratisch bestel.
Basis van de democratie is: vrije en eerlijke verkiezingen. Zolang dat niet gewaarborgd is: vergeet de democratie en stel een bewindvoerder aan: een regent, een manager, een niet criminele dictator, in elk geval iemand die een volgende stap kan zetten naar een niet corrupte democratie.
Onder leiding van Thorbecke en anderen is dat hier gelukt. In Engeland (beter gezegd het United Kingdom) is de ontwikkeling iets anders gegaan, beter zelfs, maar beide vormen werken, omdat ze passen in de cultuur van de bevolking. Ook de USA heeft (naar Europees voorbeeld) een bruikbaar systeem ontwikkeld, zij het dat daar de democratie langzamerhand is gekaapt door het ambtelijk apparaat: Pentagon, CIA, FBI en vele andere federale instituties die feitelijk de dienst uitmaken, welke “Administration” ook aan de macht is.
Ook in Nederland dreigt dat. Een poesiealbumgedicht luidt; “bloemen verwelken, schepen vergaan, maar onze vriendschap blijft eeuwig bestaan”. Mijn politieke variant daarop is: “Bewindslieden komen, bewindslieden gaan, maar het ambtelijk apparaat blijft eeuwig bestaan.” In de luwte, buiten de schijnwerpers doen zij wat gedaan moet worden. Met integriteit en kennis van zaken.
Hoe kundiger en assertiever de ambtenaren zijn, hoe minder hebben de gekozen politici in te brengen hebben. En andersom is ook waar.
Wat ik in de laatste twintig jaar constateer als trend in de Nederlandse democratie is dat het ambtelijk apparaat steeds assertiever en kundiger wordt en dat het politieke apparaat steeds verder terrein verliest.
Van democratie verschuiven we naar egocratie: niet wat is goed voor ons land en volk, maar hoe kom ik in de schijnwerpers, zodat ik straks de grote sprong naar meer eer en beter betaald kan maken.
Het Nederlands democratisch poldermodel (collegiaal overleg) ontaardt in elkaar beschuldigen, beledigen, proberen af te maken. Niet elkaar helpen te zoeken naar de beste oplossing (zoals in het UK)[i], maar elkaar beschuldigen en uitmaken voor rotte vis, daarbij aangevoerd door journalisten die uit zijn op een “scoop”
De overmaat aan aangevraagde spoeddebatten is daar het zuiverste bewijs van. Het aanvragen van een “spoeddebat” een niet reguliere, niet geagendeerde oproep aan een minister om per direct te verschijnen om rekenschap af te leggen over (meestal) mineure zaken. Meestal niet omdat het landsbelang daarmee gediend is, maar om de publieke aandacht die dit oplevert (Pauw en Witteman, Nieuwsuur, DWDD, Volkskrant etc.)
Vandaag was daarvan weer een sprekend voorbeeld. Natuurlijk heeft de PVV de linkse partijen in het hart geraakt: zij staan buiten spel, terwijl de PVV in feite regeringspartij zonder verantwoordelijkheid (geen ministers) is. Blijft over alles op de man te spelen, omdat er op het gedrag van de PVV in deze regeringscoalitie nog niets is aan te merken. En journalisten genoeg die wel wat vinden. Dus gaan we een spoeddebat aanvragen, niet over beleid, maar over personen.
Dat is de afbraak van onze democratie. In plaats dat de collega’s in het parlement elkaar, met al hun zonden, als volwaardige collega’s accepteren, proberen we ze te breken. Het gaat niet meer om politieke argumenten, maar om vernietiging van de oppositie, om het doodbijten van de onderliggende partij.
Met alle mooie en goed uitgesproken woorden van Femke Halsema; zij is een “black widow who bites off the head of her amant after beiing impragnated”
Dat is dodelijk, dat moge duidelijk zijn, maar niet alleen voor de naïeve slachtoffers, maar vooral voor de democratie.
Het is maar goed dat we een koningshuis hebben.
[i] In het tweepartijenstelsel accepteert de verliezer de overwinning van de ander en vormt dan een schaduwkabinet dat steeds alternatieven aandraagt voor de regeringsvoorstellen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten