“De Koningin predikt” was de openingszin op het NOS-journaal op de avond van Eerste Kerstdag. “De koningin predikt het vrije woord”, zo was de complete zin. De kern ervan: de Koningin predikt, heb ik dus niet uit z’n context gehaald, het roept gewoon de door de redacteur gewenste sfeer op.
Mijn conclusie van de door de redacteur bedoelde journalistieke boodschap luidt: de koningin hield een preekje voor haar gelovigen. Iets anders dan de koningin voor ogen had toen zij haar toespraak schreef en voorlas, neem ik aan.
Maar zoals zij in haar toespraak al aangaf komt iedereen het recht op vrije meningsuiting toe, dus ook het NOS-journaal. Zij voegde daar wel iets aan toe. Letterlijk zei de Koningin: “Iedereen heeft recht op het vrije woord, maar moet bedacht zijn op een weerwoord”. Bij deze dus.

Ieder land in de wereld mocht willen zo’n Koningin te hebben die boven de partijen staat en niet schroomt om ons voor te gaan in respect te geven en respect te vragen. Je zult als land maar gezegend zijn met presidenten als Bush, Chirac, Mugabe, Mbeki of een van de vele andere al dan niet gewelddadige of corrupte ijdeltuiten.
Als we het instituut van ons koningshuis niet al zouden hebben, zouden we het moeten invoeren en zoals wij het in ons land hebben georganiseerd zou tot voorbeeld voor andere democratieën mogen strekken. Boven het gekrakeel van de elkaar vliegen afvangende politici het Koningshuis als Statelijk behoeder van de moraliteit. Niet uit de onberekenbare willekeur van democratische verkiezingen geroepen tot haar taak, maar uit hoofde van door de tijd gelouterde en geëvolueerde continuïteitsbehoefte. Geen politieke platvloersheid, maar morele superioriteit.

Dat is wat anders dan de ongenaakbare zelfingenomenheid van mijnheer Laroes, hoofdredacteur van het NOS-journaal. Door Sonja gevraagd naar het waarom van het door het NOS-journaal regelmatig betoonde simplisme, antwoordde hij met hautaine glimlach die duidelijk liet zien dat hij wel wist wat goed voor ons was. Geen houding van luisteren en leren, maar van het nog één keer uit willen leggen.

In zo’n sfeer gebeurt het dat ons belangrijkste nieuwsbulletin, het NOS-journaal, kiest voor de spottende openingszin: “De Koningin predikt”. Geen nuance, geen beschaving, gewoon ongeïnteresseerde grofheid. Je zou toch eens respect tonen voor het koningshuis of in het algemeen voor je publiek. Niet dat is bepalend voor de gemaakte (woord)keuzes, maar de opvattingen van de redacteuren.

Respectvolle journalistiek bedrijven is ook, misschien zelfs wel vooral, zorgvuldig de juiste woorden kiezen. Op goudschaaltjes wegen. Dat respect proefde ik uit de toespraak van de Koningin heel duidelijk, maar was bij het NOS-journaal aan dovemansoren gezegd.